ویکی دُرج، کتابخانه آزاد شعر پارسی
مهمان خوش آمدید. ورود     ( ثبت نام ) کتابها | زندگینامه ها | جستجوی پیشرفته | درباره دُرج | راهنمای ساخت دفترچه شعر در ویکی دُرج | پادکست دُرج
RSS   RSS
 

راهبری


جستجوی سریع در ویکی دُرج
»



در اخلاق و موعظه

RSS
تغییر یافته در 2011/08/16 13:07 توسط Administrator دسته‌بندی شده به عنوان سعدی, شعر کهن
آن کیسـت که دل نهاد و فـارغ بـنشـسـتپــنـداشـت کـه مـهـلـتـی و تأخـیـری هـسـت
گـو مـیـخ مـزن کـه خـیمـه مـی بـایـد کـنـدگـو رخــت مـنـه کــه بــار مـی بــایـد بــســت
***
تـدبـیـر صـواب از دل خـوش بــایـد جـسـتســرمـایـه عــافـیـت کـفــافـســت نـخــســت
شـمـشـیر قـوی نـیـایـد از بـازوی سـسـتیـعــنـی ز دل شــکــســتــه تــدبــیـر درســت
***
آن کس که خطای خویش بیند که رواستتــقـریـر مـکـن صـواب نـزدش کـه خــطـاســت
آن روی نـمـایـدش کـه در طـیـنـت اوســتآیــیــنــه کـــج جـــمـــال نــنــمــایــد راســـت
***
گـر در همـه شـهـر یک سـر نـیشـتـرسـتدر پــای کــســی رود کــه درویــش تــرســت
بــا ایـن هـمــه راســتــی کــه مـیـزان داردمـیـلـش طـرفـی بــود کـه آن بــیـشـتــرسـت
***
گر خـود ز عبـادت اسـتـخـوانی در پـوسـتزشـتـسـت اگـر اعـتـقـاد بـندی کـه نکـوسـت
گـر بــر سـر پــیـکـان بــرود طـالـب دوسـتحــقــا کــه هـنـوز مــنــت دوســت بــروســت
***
تـا یک سر مویی از تـو هسـتـی بـاقیستانـدیـشــه کـار بــت پــرســتــی بــاقــیـســت
گـفـتـی بــت پــنـدار شـکـسـتــم رسـتــمآن بــت کـه ز پـنـدار شـکـسـتـی بــاقـیـسـت
***
بــالـای قـضـای رفـتــه فـرمـانـی نـیـســتچــون درد اجــل گــرفــت درمــانــی نـیـســت
امـروز کـه عــهـد تــســت نـیـکــویـی کــنکـاین ده همـه وقـت از آن دهـقـانـی نـیسـت
***
مـاهـی امـیـد عـمـرم از شــســت بــرفـتبــیـفـایـده عـمـرم چــو شـب مـسـت بــرفـت
عــمــری کــه ازو دمــی بـــه جــانــی ارزدافــســوس کــه رایـگــانــم از دســت بــرفــت
***
دادار کــه بــر مـا در قــســمـت بــگــشــادبــنـیـاد جــهـان چــنــانــکــه بــایـســت نـهـاد
آن کـه نـداد از سـبــبــی خــالـی نـیـسـتدانــســت ســرو بــه خــر نــمــی بـــایــد داد
***
نـــه هــر کـــه زمـــانــه کـــار او دربـــنـــددفـــریـــاد و جـــزع بـــر آســـمـــان پـــیــونـــدد
بــسـیـار کـســا کـه انـدرونـش چــون رعـدمـی نـالـد و چــون بــرق لــبــش مـی خــنـدد
***
ای قـدر بــلـنـد آســمـان پــیـش تــو خــردگـوی ظـفـر از هـر کـه جــهـان خــواهـی بــرد
دشـمـن چـه کـری کـنـد کـه خـونش ریزیاز چــشــم عــنــایــتــش بــیــنــداز کــه مــرد
***
شـاها سـم اسـبـت آسـمـان مـی سـپـرداز کـیـد حــســود و چــشــم بــد غـم نـخــورد
لـیـکـن تــو جـهـان فـضـل و جـود و هـنـریاســبــی نــتــوانــد هــر کــه کــنــد او بــبــرد
***
ظــلـم از دل و دســت مـلــک نـیـرو بــبــردعــــادل ز زمـــانـــه نـــام نـــیـــکـــو بــــبــــرد
گــر تــقــویــت مــلــک بــری مــلــک بــریور تـــو نــکـــنــی هــر کــه کـــنــد او بـــبـــرد
***
از مــی طـــرب افــزایــد و مــردی خـــیــزدوز طــبــع گـیـا خــشــکــی و ســردی خــیـزد
در بـــاده ســرخ پــیــچ و در روی ســپــیــدکـــز خـــوردن ســـبــــزه، روی زردی خـــیـــزد
***
نـادان هـمــه جــا بــا هـمــه کــس آمـیـزدچــون غـرقـه بــه هـر چــه دیـد دســت آویـزد
بـــا مــردم زشــت نــام هــمــراه مــبــاشکــز صــحــبــت دیـگــدان ســیــاهــی خــیـزد
***
هر کـس کـه درسـت قـول و پـیمان بـاشـداو را چــه غـم از شـحـنـه و سـلـطـان بــاشـد
وان خـبــث کـه در طـبـیـعـت ثـعـبــانـسـتاو را بــه از ان نـیـســت کــه پــنـهـان بــاشــد
***
هر دولـت و مکـنت کـه قـضـا می بـخـشـددر وهــم نــیــایــد کــه چــرا مــی بـــخــشــد
بـخـشـنـده نه از کـیسـه مـا مـی بـخـشـدمـلـک آن خــداســت تــا کــرا مـی بــخــشــد
***
بـس چـون تـو ملک زمانه بـر تـخـت نشاندهـر یـک بــه مـراد خــویـشـتــن مـلـکـی رانـد
از جـمـلـه بـمـانـد و دور گـیـتـی بـه تـو داددریـاب کـه از تــو هـم چــنـیـن خــواهـد مـانـد
***
نــه هـر کــه ســتــم بــر دگــری بــتــوانــدبـــیــبـــاک چـــنــانــکــه مــی رود مــی رانــد
پــیـداسـت کـه امـر و نـهـی تـا کـی مـانـدنـــاچـــار زمـــانـــه داد خـــود بــــســـتــــانـــد
***
مـردان هـمـه عــمـر پــاره بــردوخــتــه انـدقــوتــی بــه هــزار حــیــلــه انــدوخــتــه انــد
فــردای قــیــامــت بــه گــنــاه ایــشــان راشـایـد کـه نـسـوزنـد کـه خـود سـوخـتــه انـد
***
عــنـقــا بــشــد و فــر هـمـایـیـش بــمـانـدزیــبـــنــده تــخــت پــادشــایــیــش بـــمــانــد
گـر مـه بــگـرفـت صــبــح صــادق بــدمـیـدور شــمــع بــرفــت روشــنــایـیــش بــمــانــد
***
نـه هـر کــه طــراز جــامـه بــر دوش کــنـدخـــود را ز شـــراب کـــبـــر مــدهــوش کــنــد
بـــدعـــهــد بـــود کـــه یــار درویــشـــی رادر حــــال تــــوانـــگـــری فـــرامـــوش کـــنـــد
***
فــرزانــه رضـــای نــفــس رعـــنــا نــکــنــدتـــا خـــیــره نـــگـــردد و تـــمـــنـــا نـــکـــنـــد
ابـــریــق اگــر آب تــا بــه گــردن نــکــنــیبـــیــرون شــدن از لــولــه تـــقــاضــا نــکــنــد
***
آن گـل کـه هـنـوز نـو بـه دسـت آمـده بـودنــشــکــفــتــه تــمــام بــاد قــهــرش بــربــود
بــیـچــاره بــسـی امـیـد در خـاطـر داشـتامــیــد دراز و عـــمــر کـــوتـــاه چـــه ســـود؟
***
افـسـوس بـر آن دل کـه سـمـاعـش نربـودسنگست و حدیث عشق با سنگ چه سود؟
بــیـگـانـه ز عـشـق را حـرامـسـت سـمـاعزیــرا کــه نــیــایــد بـــجــز از ســوخــتـــه دود
***
بــا گـل بـه مـثـل چـو خـار مـی بــایـد بــودبـــا دشــمــن، دوســت وار مــی بـــایــد بــود
خـواهـی کـه سـخـن ز پــرده بــیـرون نـروددر پـــــرده روزگـــــار مـــــی بـــــایـــــد بـــــود
***
در در نـــظــــر و گـــهـــر در انـــبــــار بــــودآنـــجــــا هـــمـــه کـــس یـــار وفــــادار بــــود
یــار آن یــار اســت کــه در بـــلــا یــار بــود
داد طــــرب از عــــمــــر بــــده تــــا بــــرودتـــــا مـــــاه بــــــرآیـــــد و ثـــــریـــــا بــــــرود
ور خـواب گران شـود بـخـسـبـیم بـه صـبـحچـــنــدانــکــه نــمــاز چـــاشــت از مــا بـــرود
***
دریـاب کــزیـن جــهــان گــذر خــواهـد بــودویـن حــال بــه صــورتــی دگــر خــواهــد بــود
گـر خــو هـمـه خــلـق زیـردسـتــان تــوانـددســت مــلــک الــمــوت زبـــر خــواهــد بـــود
***
گــر تــیــر جــفــای دشــمــنــان مــی آیــددلـتــنـگ مـشــو کــه دوســت مـی فــرمـایـد
بـــر یـــار ذلـــیــل هـــر مـــلـــامـــت کآیــدچـــون یــار عــزیــز مــی پـــســنــدد شــایــد
***
هرکس بـه نصـیب خـویش خـواهند رسـیدهــرگــز نــدهــنــد جــای پــاکــان بــه پــلــیـد
گـر بــخـتــوری مـراد خـود خـواهـی یـافـتور بــخــت بــدی سـزای خــود خــواهـی دیـد
***
درویــش کــه حـــلــقــه دری زد یــک بـــاردیــگــر غــم او مــخــور کــه درهــا بـــســیــار
دل تــنـگ مـکـن کـه بــر تــو مـی نـالـد زارهـر کــو بــه یـکــی گـفــت بــگـویـد بــه هـزار
***
از دســت مــده طــریــق احـــســـان پـــدرتـــا بـــر بـــخـــوری ز مــلــک و فــرمــان پـــدر
جـــان پـــدرت از ان جـــهــان مــی گــویــدزنـــهــار خـــلـــاف مـــن مـــکـــن جـــان پـــدر
***
گـــر آدمـــیــی بـــاده گـــلـــرنــگ بـــخـــوربـــر نــالــه نــای و نــغــمــه چـــنــگ بـــخــور
گـر بـنگ خـوری چـو سـنگ مانی بـر جـاییـکـبــاره چـو بـنـگ مـی خـوری سـنـگ بـخـور
***
چـون خـیل تـو صد بـاشـد و خـصم تـو هزارخــود را بــه هـلـاک مـی ســپــاری هـش دار
تـــا بـــتـــوانــی بـــرآور از خـــصـــم دمـــارچــون جــنـگ نــدانـی آشــتــی عــیـب مــدار
***
چــون زهـره شــیـران بــدرد نــالــه کــوسبــر بــاد مــده جــان گــرامــی بــه فــســوس
بــا آنـکـه خــصــومـت نـتــوان کـرد بــســازدسـتـی کـه بــه دنـدان نـتــوان بــرد بــبــوس
***
ســودی نــکــنــد فــراخــنــای بـــر و دوشگــر آدمــیــی عــقــل و هــنــرپـــرور و هــوش
گــاو از مـن و تــو فــراخــتــر دارد چــشــمپـــیــل از مــن و تـــو بـــزرگـــتـــر دارد گـــوش
***
ای صـاحــب مـال، فـضـل کـن بــر درویـشگـر فـضـل خـدای مـی شـنـاسـی بـر خـویش
نـیـکــویـی کــن کــه مــردم نـیـک انـدیـشاز دولــت بــخــتــش هـمــه نـیـک آیـد پــیـش
***
بـوی بــغـلـت مـی رود از پـارس بـه کـیـشهـمـسـایه بـه جـان آمـد و بـیگـانـه و خـویـش
و اســتــاد تــو را از بــغــل گـنـده خــویـشبـوی تـو چـو مـشـک و زعـفـران بـاشـد پـیش
***
تـــا دل ز مــراعـــات جـــهــان بـــرکـــنــدمصــد نـعــمــت را بــه مــنــتــی نــپــســنــدم
هــر چــنــد کــه نــو آمــده ام از ســر ذوقبــر کـهـنـه جــهـان چـون گـل نـو مـی خـنـدم
چــون مــا و شــمــا مــقــارب یـکــدگــریـمبـــه زان نـــبــــود کـــه پـــرده هـــم نـــدریـــم
ای خـواجـه تـو عـیب مـن مـگـو تـا مـن نیزعــیـب تــو نــگــویـم کــه یـک از یـک بــتــریـم
***
تــنـهـا ز هـمـه خـلـق و نـهـان مـی گـریـمچــشــم از غـم دل بــه آســمـان مـی گـریـم
طـفـل از پـی مـرغ رفـتـه چـون گـریه کـنـدبــر عــمـر گـذشــتــه هـمـچــنـان مـی گـریـم
***
بــشــنــو بــه ارادت ســخــن پــیـر کــهــنتــا کــار جــهــان را تــو بـــدانــی ســر و بـــن
خـواهی که کسی را نرسد بـر تـو سـخـنتــو خـود بــنـگـر آنـچــه نـه نـیـکـوسـت مـکـن
***
امـــروز کـــه دســـتــــگـــاه داری و تــــوانبــیــخــی کــه بـــر ســعــادت آرد بـــنــشــان
پـــیــش از تـــو از آن دگــری بـــود جــهــانبـــعـــد از تـــو از آن دگـــری بــــاشـــد هـــان
***
بــا زنـده دلـان نـشـیـن و صـادق نـفـسـانحـق دشـمن خـود مـکـن بـه تـعـلـیم کـسـان
خـواهی کـه بـر از ملـک سـلیمان بـخـوریآزار بــــــه انـــــدرون مـــــوری مــــــرســــــان
***
روزی دو سـه شـد کـه بـنـده ننواخـتـه ایانــدیــشــه بـــه ذکــر وی نــپــرداخــتــه ایــم
زان مـی تـرسـم کـه دشـمـنـان انـدیشـندکــز چــشــم عــنــایــتــم بـــیــنــداخــتــه ای
***
ای یــار کــجــایــی کــه در آغــوش نــه ایو امشـب بـر مـا نشـسـتـه چـون دوش نه ای
ای ســــر روان و راحــــت نـــفـــس و روانهــر چــنــد کــه غــایـبــی فــرامــوش نــه ای
***
گـــر کـــان فـــضـــائلـــی وگـــر دریـــایـــیبـــی راحــت خــلــق بـــاد مــی پــیــمــایــی
ور بــا هــمــه عــیــبــهــا کــریـم آســایـیعــیـبــت هــنــرســت و زشــتــیـت زیـبــایـی
***
گـر سـنـگ هـمـه لـعـل بــدخـشـان بـودیپـس قـیـمـت سـنـگ و لـعـل یـکـسـان بـودی
گــر در هـمــه چــاهـی آب حــیـوان بــودیدریــافـــتـــنــش بـــر هــمـــه آســـان بـــودی
***
فـــردا کــه بـــه نــامــه ســـیــه درنــگــریبــس دسـت تــحـسـر کـه بــه دنـدان بــبــری
بــفـروخـتـه دیـن بــه دنـیـی از بــیـخـبــرییـوسـف کـه بـه ده درم فـروشـی چـه خـری؟
***
گــویـنــد کــه دوش شــحــنــگــان تــتــریدزدی بــگــرفــتــنــد بــه صــد حــیــلــه گــری
امــروز بـــه آویــخـــتـــنــش مــی بـــردنــدمــی گــفــت رهـا کــن کــه گــریـبــان نــدری
***
آیـــــیـــــن بــــــرادری و شــــــرط یـــــاریآن نـیـســت کــه عــیـب مــن هـنـر پــنــداری
آنـســت کـه گـر خــلـاف شـایـســتــه روماز غـــایـــت دوســــتــــیـــم دشــــمـــن داری
***
تــا کــی بــه جــمــال و مــال دنــیـا نــازیآمـــد گـــه آنـــکـــه راه عـــقـــبــــی ســـازی
ای دیر نشـسـتـه وقـت آنـسـت کـه جـاییــک چــنــد بـــه نــوخــاســتـــگــان پـــردازی
***
ای غـایـب چــشـم و حــاضـر دل چــونـی؟وی شــاخ گـل شــکــفــتــه در گـل چــونـی؟
یــک بـــار نــگــویــی بـــه رفـــیــقــان وداعکـــاخـــر تــــو در آن اول مـــنـــزل چــــونـــی؟
***
در مــرد چــو بــد نـگــه کــنـی زن بــیـنـیحــق بــاطــل و نـیـکــخــواه دشــمـن بــیـنـی
نـقـش خـود تـسـت هر چـه در مـن بـینـیبــا شــمــع درآ کــه خــانــه روشــن بــیـنــی
***
تــا دل بــه غـرور نـفـس شـیـطـان نـدهـیکــز شــاخ بــدی کــس نــخــورد بـــار بــهــی
الـــا کـــه ذخـــیــره قـــیــامـــت بـــنــهــیور نــه نـــشـــود اســـه پـــر از دیــگ تـــهــی



پیاده سازی و اجرا: مهر ارقام رایانه   در فیس بوک به دُرج بپیوندید!   مشاهده شعرهای روزانه دُرج در توییتر    نوا و نماهای دُرج در یوتیوب    فروشگاه اینترنتی آپادانا   حامیان: همراه اول    بانک تات      هر گونه برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع، مجاز می باشد.