ویکی دُرج، کتابخانه آزاد شعر پارسی
مهمان خوش آمدید. ورود     ( ثبت نام ) کتابها | زندگینامه ها | جستجوی پیشرفته | درباره دُرج | راهنمای ساخت دفترچه شعر در ویکی دُرج | پادکست دُرج
RSS   RSS
 

راهبری


جستجوی سریع در ویکی دُرج
»



سر آغاز

RSS
تغییر یافته در 2011/08/16 13:42 توسط Administrator دسته‌بندی شده به عنوان سعدی, شعر کهن
شــــنـــیـــدم کـــه در وقــــت نـــزع روانبــه هـرمـز چــنـیـن گـفـت نـوشــیـروان
کــه خـــاطــر نــگــهــدار درویــش بـــاشنــه در بــنــد آســایـش خــویـش بــاش
نـــیـــاســـایـــد انـــدر دیـــار تــــو کـــسچــو آسـایـش خـویـش جــویـی و بــس
نــیــایــد بـــه نــزدیــک دانـــا پـــســـنــدشـبــان خــفـتــه و گـرگ در گـوسـفـنـد
بــــرو پــــاس درویـــش مـــحــــتــــاج دارکــه شـــاه از رعـــیــت بـــود تـــاجـــدار
رعـیـت چـو بــیـخـنـد و سـلـطـان درخـتدرخـت، ای پـسر، بـاشد از بـیخ سخت
مــکــن تـــا تـــوانــی دل خـــلــق ریــشوگـر مـی کـنی مـی کـنی بـیخ خـویش
اگــر جــاده ای بـــایــدت مــســتــقــیــمره پـــارســـایــان امــیــدســت و بـــیــم
طـــبـــیــعــت شـــود مــرد را بـــخـــردیبـــه امـــیــد نــیــکـــی و بـــیــم بـــدی
گــر ایــن هــر دو در پـــادشــه یــافــتــیدر اقــلــیـم و مـلــکــش پــنـه یـافــتــی
کـــه بـــخـــشـــایــش آرد بـــر امــیــدواربـــه امــیــد بـــخـــشـــایــش کـــردگــار
گــزنــد کــســانــش نــیــایــد پـــســنــدکـه تــرســد کـه در مـلـکـش آیـد گـزنـد
وگـر در سـرشـت وی این خـوی نـیسـتدر آن کـشـور آسـودگـی بـوی نـیـسـت
اگــر پـــای بـــنــدی رضــا پــیــش گــیــروگــر یـک ســواره ســر خــویـش گــیــر
فــراخــی در آن مـرز و کــشــور مــخــواهکــه دلــتــنــگ بــیـنـی رعــیـت ز شــاه
ز مـــســـتـــکـــبـــران دلـــاور بــــتـــرسازان کـــو نـــتـــرســـد ز داور بــــتـــرس
دگــر کــشــور آبـــاد بــیــنــد بــه خــوابکـــه دارد دل اهـــل کـــشـــور خــــراب
خـــرابـــی و بــــدنـــامـــی آیـــد ز جـــوررسـد پـیش بـین این سـخـن را بـه غـور
رعــیــت نــشــایــد بــه بــیـداد کــشــتکـه مـر سـلـطـنـت را پـنـاهند و پـشـت
مـراعــات دهـقــان کـن از بــهـر خــویـشکـه مـزدور خــوشــدل کـنـد کـار بــیـش
مــروت نــبـــاشـــد بـــدی بـــا کــســـیکـز او نـیـکـویـی دیـده بــاشـی بـسـی
***
شـنـیدم کـه خـسـرو بـه شـیرویه گـفـتدر آن دم کـه چـشـمش زدیدن بـخـفـت
بــرآن بـــاش تــا هــرچــه نــیــت کــنــینـــظـــر در صـــلـــاح رعـــیـــت کـــنـــی
الــا تــا نــپــیــچــی ســر از عــدل و رایکـه مـردم ز دســتــت نـپــیـچــنـد پــای
گــــریــــزد رعـــــیــــت ز بـــــیــــدادگــــرکـنـد نـام زشـتــش بــه گـیـتــی سـمـر
بــســی بــر نــیــایـد کــه بــنــیــاد خــودبــکــنــد آن کــه بــنــهــاد بــنــیــاد بـــد
خــرابـــی کــنــد مــرد شــمــشــیــر زننــه چـــنــدان کــه دود دل طــفــل و زن
چــراغــی کــه بــیـوه زنـی بــرفــروخــتبسی دیده باشی که شهری بسوخت
ازان بـــهــره ورتـــر در آفـــاق نــیــســـتکـه در مـلـکــرانـی بــانـصــاف زیـســت
چـو نـوبــت رسـد زیـن جـهـان غـربــتـشتـــرحــم فــرســتــنــد بـــر تـــربـــتــش
بــدو نــیـک مــردم چــو مــی بــگــذرنــدهـمـان بـه کـه نـامـت بـه نـیـکـی بـرنـد
***
خـــدا تــــرس را بــــر رعـــیـــت گـــمـــارکــه مـعــمـار مـلـک اســت پــرهـیـزگـار
بـد اندیش تـسـت آن و خـونـخـوار خـلـقکــه نــفــع تـــو جـــویــد در آزار خــلــق
ریاسـت بـه دسـت کـسـانی خـطـاسـتکه از دسـتـشـان دسـتـها بـرخـداسـت
نـــکـــو کـــار پـــرور نـــبــــیـــنـــد بــــدیچــو بــد پــروری خــصـم خــون خــودی
مــکــافــات مــوذی بــه مــالــش مــکــنکــه بـــیــخـــش بـــرآورد بـــایــد ز بـــن
مـکـن صــبــر بــر عـامـل ظــلـم دوســتچـه از فـربـهـی بــایـدش کـنـد پـوسـت
ســـر گـــرگ بــــایـــد هـــم اول بـــریـــدنــه چــون گــوســفــنــدان مــردم دریـد
***
چــه خــوش گـفــت بــازارگــانـی اســیـرچــو گـردش گـرفــتــنـد دزدان بــه تــیـر
چــــو مـــردانـــگــــی آیـــد از رهـــزنـــانچــه مـردان لـشــکـر، چــه خــیـل زنـان
شـهـنـشـه کـه بــازارگـان را بــخــســتدر خـیـر بــر شـهـر و لـشـکـر بــبــسـت
کــی آن جــا دگــر هـوشــمــنــدان رونـدچـــو آوازه رســـم بـــد بـــشـــنــونـــد؟
نــکــو بـــایــدت نــام و نــیــکــو قـــبـــولنـــــکـــــودار بـــــازارگـــــان و رســـــول
بـــزرگــان مــســافــر بـــجـــان پـــرورنــدکــه نــام نــکــویــی بــه عــالــم بــرنــد
تــبــه گــردد آن مـمـلـکــت عــن قــریـبکـــز او خــــاطــــر آزرده آیـــد غـــریـــب
غـریـب آشــنـا بــاش و ســیـاح دوســتکــه ســیــاح جــلــاب نــام نــکــوســت
نــکــودار ضـــیــف و مــســـافـــر عـــزیــزوز آســیـبــشــان بــر حــذر بــاش نــیـز
ز بــیـگــانــه پــرهـیـز کــردن نــکــوســتکـه دشـمـن تــوان بــود در زی دوســت
***
قـــدیــمـــان خـــود را بـــیـــفـــزای قـــدرکـــه هــرگــز نــیــایــد ز پـــرورده غـــدر
چـــو خـــدمــتـــگــزاریــت گــردد کـــهــنحــق ســالــیــانــش فــرامــش مــکــن
گـر او را هـرم دسـت خـدمـت بــبــسـتتـو را بـر کـرم همـچـنان دسـت هسـت
شــنـیـدم کــه شــاپــور دم در کــشــیـدچـو خـسـرو بـه رسـمش قلم درکشـید
چــو شــد حــالــش از بــیـنـوایـی تــبــاهنـبـشـت این حـکـایـت بـه نـزدیک شـاه
چــو بــذل تــو کــردم جــوانــی خــویـشبــه هـنــگــام پــیـری مــرانــم ز پــیـش
***
غـریـبــی کـه پــر فـتـنـه بــاشـد سـرشمــیــازار و بـــیــرون کــن از کــشـــورش
تــو گـر خــشـم بــروی نـگـیـری رواسـتکه خـود خـوی بـد دشمنش در قفاست
وگـــر پـــارســـی بــــاشـــدش زاد بـــومبـه صـنعـاش مفرسـت و سـقلاب و روم
هم آن جـا امـانـش مـده تـا بـه چـاشـتنـشــایـد بــلـا بــر دگـر کـس گـمـاشـت
کــه گـویـنـد بــرگـشــتــه بــاد آن زمـیـنکــز او مــردم آیــنــد بـــیــرون چــنــیــن
***
عــمـل گـر دهـی مـرد مـنـعــم شــنـاسکـه مـفـلـس نـدارد ز ســلـطـان هـراس
چــو مـفـلـس فــرو بــرد گـردن بــه دوشاز او بـــر نـــیــایــد دگـــر جـــز خـــروش
چـو مشرف دو دسـت از امانت بـداشـتبــبــایـد بــر او نـاظــری بــر گــمـاشــت
ور او نــیــز در ســاخــت بـــا خـــاطــرشز مـشــرف عــمـل بــر کــن و نـاظــرش
خــــدا تــــرس بــــایـــد امـــانـــت گـــزارامـیـن کــز تــو تــرســد امـیـنـش مــدار
امـــیــن بـــایــد از داور انـــدیــشـــنـــاکنـــه از رفـــع دیــوان و زجـــر و هــلـــاک
بــیـفـشــان و بــشــمـار و فـارغ نـشـیـنکــه از صــد یـکــی را نــبــیـنـی امــیـن
دو هـمــجــنــس دیـریـنــه را هـم قــلــمنــبـــایــد فــرســتـــاد یــک جــا بـــهــم
چــه دانـی کـه هـمـدسـت گـردنـد و یـاریــکــی دزد بـــاشــد، یــکــی پــرده دار
چـــو دزدان زهــم بـــاک دارنـــد و بـــیــمرود در مـــیـــان کـــاروانـــی ســـلـــیــم
***
یــکــی را کــه مــعـــزول کــردی ز جـــاهچـو چــنـدی بــرآیـد بــبــخـشـش گـنـاه
بــــــــر آوردن کــــــــام امــــــــیــــــــدواربــه از قـیـد بــنـدی شــکـســتــن هـزار
نــویــســـنــده را گــر ســـتـــون عــمــلبـــیـــفـــتـــد، نـــبــــرد طـــنـــاب امـــل
بـــه فـــرمـــانــبـــران بـــر شـــه دادگـــرپــــدروار خــــشـــم آورد بــــر پــــســــر
گــهــش مــی زنــد تـــا شـــود دردنــاکگــهـی مـی کــنـد آبــش از دیـده پــاک
چــو نـرمـی کــنـی خــصــم گــردد دلـیـروگـر خـشـم گـیـری شـونـد از تـو سـیـر
درشـتــی و نـرمـی بــهـم در بــه اســتچـو رگ زن کـه جـراح و مرهم نه اسـت
جـوانمرد و خوش خوی و بـخشنده بـاشچـو حق بـر تـو پـاشد تـو بـر خلق پـاش
نـیـامـد کــس انـدر جــهـان کــو بــمــانـدمــگــر آن کــز او نــام نــیــکــو بــمــانــد
نـمـرد آن کـه مـانـد پــس از وی بــجــایپـل و خـانـی و خـان و مـهـمـان سـرای
هـر آن کــو نـمــانــد از پــســش یـادگــاردرخـــــت وجـــــودش نــــیــــاورد بـــــار
وگـــر رفـــت و آثـــار خـــیــرش نــمــانــدنـشـایـد پــس مـرگـش الـحـمـد خـوانـد
***
چــو خــواهـی کــه نـامـت بــود جــاودانمـــکـــن نــام نــیــک بـــزرگـــان نــهــان
همین نقش بر خوان پس از عهد خویشکـه دیدی پـس از عـهـد شـاهـان پـیش
هـمــیـن کــام و نــاز و طــرب داشــتــنـدبــه آخــر بــرفــتــنــد و بــگــذاشــتــنــد
یــکــی نــام نــیــکــو بـــبـــرد از جــهــانیـکــی رســم بــد مــانــد از او جــاودان
***
بــه ســمـع رضــا مـشــنـو ایـذای کــسوگــر گــفــتــه آیــد بــه غــورش بـــرس
گــنــهــکـــار را عـــذر نــســـیــان بـــنــهچـــو زنـــهـــار خـــواهــنـــد زنـــهــار ده
گـــر آیــد گـــنـــهـــکـــاری انـــدر پـــنـــاهنـه شـرط اسـت کـشـتـن بـه اول گـنـاه
چــو بــاری بــگـفـتــنـد و نـشــنـیـد پــنـددگــر گــوش مـالــش بــه زنـدان و بــنـد
وگــر پـــنــد و بـــنــدش نــیــایــد بـــکــاردرخـتـی خـبــیـث اسـت بـیـخـش بــرآر
چــو خــشــم آیـدت بــر گــنــاه کــســیتأمــل کــنــش در عــقــوبـــت بـــســی
که سهل است لعل بـدخـشان شکستشـکـسـتــه نـشـایـد دگـربــاره بــسـت



پیاده سازی و اجرا: مهر ارقام رایانه   در فیس بوک به دُرج بپیوندید!   مشاهده شعرهای روزانه دُرج در توییتر    نوا و نماهای دُرج در یوتیوب    فروشگاه اینترنتی آپادانا   حامیان: همراه اول    بانک تات      هر گونه برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع، مجاز می باشد.