ویکی دُرج، کتابخانه آزاد شعر پارسی
مهمان خوش آمدید. ورود     ( ثبت نام ) کتابها | زندگینامه ها | جستجوی پیشرفته | درباره دُرج | راهنمای ساخت دفترچه شعر در ویکی دُرج | پادکست دُرج
RSS   RSS
 

راهبری


جستجوی سریع در ویکی دُرج
»



این قطعه را بر گور نظام الملک محمد نوشتند

RSS
تغییر یافته در 2011/07/31 23:02 توسط Administrator دسته‌بندی شده به عنوان سنایی غزنوی, شعر کهن
مـا فـرش بــزرگـی بــه جـهـان بــاز کـشـیـدیـمصــد گـونـه شــراب از کـف اقـبــال چــشــیـدیـم
آن جـای کـه ابــرار نـشـسـتــنـد نـشـسـتــیـموان راه کــــه احــــرار گــــزیـــدنـــد گـــزیـــدیـــم
گـوش خــود و گـوش هـمـه آراســتــه کــردیـماز بـس سـخـن خـوب کـه گـفـتـیـم و شـنـیـدیـم
از روی ســخــا حـــاصــل ده مــلــک بـــدادیــمبـــا اســب شــرف مــنــزل نــه چــرخ بــریــدیــم
نـــاگـــاه بـــه زد مـــقـــرعـــه مـــرگ زمـــانـــهمــا نــای روان رو ســوی عــقــبــی بــدمــیـدیـم
دیـدیـم کــه در عــهــده صــد گــونــه وبــالــیـمخــود را بــه یـکـی جــان ز هـمـه بــاز خــریـدیـم
پــس جــمـلـه بــدانـیـد کـه در عــالـم پــاداشآنـــهـــا کـــه دریـــن راه بــــدادیـــم بـــدیـــدیـــم
دادنــد مــجــازات بــه بــنـدی کــه گــشــادیـمکــردنـد مـکــافــات بــه رنـجــی کـه کـشــیـدیـم
مـا را همـه مـقـصـود بـه بـخـشـایش حـق بـودالــمــنـت الــلــه کــه بــه مــقــصــود رســیـدیـم
***
گــر تـــو بـــه دو گـــانــه ای ز مــا پـــیــشـــیمــا از تــو بـــه فــضــل و مــردمــی پــیــشــیــم
گـــــر زر نــــبـــــود ز خـــــدمــــتـــــت مـــــا رااز ســـبـــلــت تـــو بـــه جـــو نــیــنــدیــشـــیــم
***
ای عـــلـــایــی بـــبـــیــن و نـــیـــک بـــبـــیــنکـــه زمــانــه ســـتـــمــگــریــســـت عـــظـــیــم
گـــه ز چـــوبـــی کـــنــد دمــنــده شـــنــکـــجگــــه ز گــــوســـــالــــه ای خـــــدای کــــریــــم
هــر کــرا فــضــل نــیــســـت نــیــم پـــشــیــزبــــــه شـــــتـــــر وار ســـــاو دارد و ســـــیـــــم
وانــکــه چــون تـــیــغ جـــان ربـــای از فــضــلمـــوی را چـــون قـــلـــم کـــنـــد بـــه دو نـــیـــم
بـــــه خــــدای ار خــــرانــــش بـــــگــــذارنــــدبــــی دو دانـــگ ســــیـــه بــــر آخــــور تــــیـــم
ایــنــهــمــه قــصــه و حـــکــایــت چـــیــســتویــنـــهـــمـــه عـــشـــوه و تـــغـــلـــب و بـــیــم
بـــــه بـــــهــــشــــت خــــدای نــــگــــذارنــــدبــــی زر و ســــیـــم طــــاعـــتــــی ز رحــــیـــم
شـــاعـــرانـــی کـــه پـــیـــش ازیــن بـــودنـــدهــــمــــه والــــا بـــــدنــــد و راد و حــــکــــیــــم
بــــــــــاز در روزگــــــــــار دولــــــــــت مــــــــــاهــــمــــه مــــابــــون شــــدنــــد و دون و لئیـــم
بـــــه دو شـــــعـــــر رکـــــیــــک نــــامـــــوزونکـــه بــــخـــوانـــنـــد ز گـــفـــتـــهـــای قـــدیـــم
کــون فــراخــی حـــکــیــم و خـــواجـــه شــودچـــــکـــــنــــد رنــــج بـــــردن تـــــعـــــلـــــیــــم
لـــــاجـــــرم حـــــرمــــتـــــی پـــــدیــــد آیــــدشــــاعـــران را بــــه گـــرد هـــفـــت اقـــلـــیـــم
کـــه بـــه پـــنــجـــاه مــدحـــشـــان مــمــدوحنـــــدهـــــد در دو ســـــال نـــــانـــــی نـــــیــــم
***
گـــفـــت حـــکـــیـــمـــی کـــه مـــفـــرح بـــودآب و مـــی و لـــحـــن و خـــوش و بـــوســـتـــان
هـــســـت ولـــیــکـــن نـــبـــود نـــزد عـــقـــلهـــــیـــــچ مـــــفـــــرح چـــــو رخ دوســـــتـــــان
***
چــــنـــد گـــویـــی کـــه زحـــمـــتــــت کـــردمتــــــا نــــــگــــــردی ز مــــــن گــــــران گــــــران
بــــــه ســـــر تــــــو کـــــه دوســـــتــــــر دارمزحــــــمــــــت تـــــــو ز رحــــــمــــــت دگــــــران
***
مــنــم آن مــفــلــســـی کــه کــیــســـه مــننــــــدهــــــد شـــــــادیــــــی بـــــــه طــــــراران
ســـیـــم در دســـت مـــن نـــگـــیـــرد جــــایچــــــون خــــــرد در دمــــــاغ مـــــی خــــــواران
مـــســـتـــی از صـــحـــبـــتـــم بـــپـــرهـــیــزدهــمـــچـــو خـــواب از دو چـــشـــم بـــیــمـــاران
مــــن چــــنــــیــــن آزمــــنــــد نــــومــــیــــدماز تــــــو ای قــــــبــــــلــــــه نـــــکــــــوکــــــاران
کــــافــــتــــاب امــــیـــد را بــــه فــــلــــکــــیخـــــشــــکــــســــال نــــیــــاز را بـــــه بـــــاران
***
ای بـــه عـــیــن حـــقـــیــقـــت انـــدر عـــیــنبــــــاز کـــــرده ز بــــــهـــــر دیـــــدن عـــــیـــــن
پـــیــش عـــیــن تـــو عــیــن دوســـت عــیــانتــــو رســـیـــده بــــه عـــیـــن و گـــویـــی ایـــن
چـــون تــــو آیـــد ز عـــیـــن تـــو هـــمـــه تـــوایـــســــتــــاده چــــو ســــد ذوالــــقــــرنــــیـــن
تـــا تـــو گــویــی تـــو آن نــه تـــو تـــو تــویــیآن تـــــو از تـــــو دروغ بــــــاشـــــد و مـــــیـــــن
کــــی مـــســــلــــم بــــود تــــرا تــــوحــــیـــدچـــون کـــه اثـــبـــات مـــی کـــنـــی اثـــنـــیــن
بـــیــش تـــو زان مــیــان بـــه بـــاطــل و حــقچــــنــــد گــــویــــی تـــــفــــاوت مــــا بـــــیــــن
در یـــکـــی حــــال مـــســـتــــحــــیـــل بــــوداجــــتــــمــــاع وجــــود مــــخــــتــــلــــفــــیــــن
اول از پــــیــــش خــــویـــش نــــه قــــدمــــیتــــــا جــــــدا گـــــردد اصـــــل مـــــال از دیـــــن
نـــظـــر از غـــیـــر مـــنـــقـــطـــع کـــن زانـــکشــــــاهــــــد غــــــیــــــر در دل آور عــــــیـــــن
چـــنـــد گـــویـــی ز حـــال غـــیـــر کـــه قـــالقـــال بــــی حــــال عـــار بــــاشــــد و شـــیـــن
چـــون ســنــایــی ز خــود نــه مــنــقــطــعــیکـــه حـــکـــایــت کـــنـــی ز حـــال حـــســـیــن
***
چـنگری ای پـارسا در عاشق مسکین بـه کینتـا ز بـد فـعـلـی چـه داری بـر مسـلـمـانان یقـین
من گنه کارم تو طاعت کن چه جویی جرم منزان کـه مـن گـویـم بــتـر از مـن نـیـایـد بـر زمـیـن
بـاز خـواهد دسـت شاه و شیر جـوید بـیشه رابــوم را ویـرانـه سـازد هـمـچـو سـگ را پــارگـیـن
آنـکـه نـشـنـیـدسـت عـدل عـمـر عـبـدالـعـزیـزلــاجــرم حــجــاج را خــوانـد امــیـرالــمــومــنـیـن
مـصـطـفـا را یـار بـوبـکـرسـت انـدر غـار و بــسبـولـهـب را بـاز بـوجـهـلـسـت یـار و هـمـنـشـیـن
«الخبـیثـات » و «خبـیثـین » گفت ایزد در نبـیتـا بـپـرهـیـزنـد اهـل «طـیـبــات » و «طـیـبـیـن »
عــاجــز آمـد از مـشــیـت زلـت و عـصــیـان تــودفــتــرت در دوده مـی مـالـد کـرام الـکــاتــبــیـن
کس ز صـوف و فوطـه بـی طـاعت نیابـد پـایگاهکی بـجـایی می رسد مردم ز ریش و پـوسـتـین
گوی بـرد از جـمله مردم فـوطـه بـاف و نیل گـرعــالــمـی را مــوی تــابــی گــرددت زیـر نـگــیـن
روی بــنـمـایـد عــروس دیـن تــرا گـر هـیـچ تــوبـا قـنـاعـت چـون سـنـایی غـزنـوی گـردی قـرین
ای بـه دعـوی بـر شـده بـر آسـمـان هفـتـمینوز ره مـعـنـی بـمـانـده تـا بـه حـلـق انـدر زمـیـن
آنـکــه را هـمــت ز اجــزای زمــیـن بــر نـگــذردچــون سـخـن گـویـد ز کـل آسـمـان هـفـتــمـیـن
چـند از این دعـوی درویشـی و لاف عـاشـقـینــاچــشــیــده شــربـــت آن نــازمــوده درد ایــن
بــا هــوای جــســم رفــتــن در ره روحــانــیـاندر لـبــاس دیـو جــســتــن رتــبــت روح الــامـیـن
ســر قــلــاشــی نـدانـی راه قــلــاشــان مــرودیــده بـــیــنــا نــداری راه درویــشــان مــبـــیــن
کم سـگال ار نیسـتـی عـاشـق کزان در آز تـنمـانـده مـعـنی را بـجـای و کـرده صـورت را گـزین
ای بــرادر قـصـد ضـحـاک جـفـا پــیـشـه مـکـنتـا نـبـیـنـی خـویـشـتـن هـمـبــر بـه پـور آبــتـیـن
جــنـت بــاقــی کـجــا یـابــی و راه بــی هـوانتـا تـو بـاشـی در هـوای جـوی شـیـر و انـگـبـیـن
بـاز مـاندن بـهتـر آمـد در سـعـیر سـفـلـی آنکجــنـت اعــلـا نـخــواهـد جــز بــرای حــور عــیـن
تـا نـگـردی فـانـی از اوصـاف این فـانی صـفـتبــی نـیـازی را نـبــیـنـی در بــهـشـت راسـتـیـن
پــایـت انـدر طـیـن دل بــر نـار بــاشــد تــا تــرادیو نـخـوت گـفـت خـواهـد نـار بـه بـاشـد ز طـین
***
در طـریـق دیـن قـدم پــیـوســتــه بــوذر وار زنور زنــی لــافــی ز شــرع احــمــد مــخــتـــار زن
اندر ایمان همچـو شهبـاز خـشین مردانه بـاشبــر عــدوی دیـن هـمـیـشــه تــیـغ حــیـدروار زن
گــرد گــلــزار فــنـا تــا چــنـد گــردی زابــلـهـیدر ســرای بــاقــی آی و خــیـمــه در گــلــزار زن
لشکر کفرسـت و حـرص و شهوت اندر تـن تـرانـاگـهـان امـشــب یـکـی بــر لـشــکـر کـفــار زن
حــلـقـه درگـاه ربــانـی ســحــرگـاهـان بــگـیـرآتــــشــــی از نــــور دل در عــــالــــم غــــدار زن
عـالم فـانی چـو طـراریسـت دایم سـخـره گـیرگـر تــو مـردی یـک لـگـد بــر فـرق ایـن طــرار زن
بــلـبــلـی دایـم هـمـه گـفــتــار داری گـرد گـلبــاز شـو یـک چـنـد لـخـتـی دسـت در کـردار زن
جـز بـرای دیـن نـفـس هـرگـز مـزن تـا زنـده ایچــون سـنـایـی پــای هـمـت بــر سـر سـیـار زن
ای بـه خـواب غفلت اندر هان و هان بـیدار شودر ره مــعــنــی قــدم مــردانــه و هــشــیــار زن
***
پـای بـلقـاسـم ز پـای بـلـحـکـم بـشـناس نیکنـیـســتــی ایـوب فــرمــان از دم کــرمـان مـکــن
تـیـغ شـرع از تــارک بــدخـواه دیـن داری دریـغشــرط مـردان ایـن نـبــاشــد ای بــرادر آن مـکـن
عـزم داری تـا کـه خـود بـزغـالـه را بـریان کـنیپــس چــو ابــراهـیـم رو فــرزنـد را قـربــان مـکـن
این تـرا معـلوم گردد لیکـن اکنون وقـت نیسـتکیسـت هر کـو گر تـواند گفـت این کـن آن مکـن
هر کـجـا مردی بـد اکـنون همـچـو تـو تـردامنندچـنـد گـویـی مـرد هـسـتــم یـاد نـامـردان مـکـن
اهل را در کوی معـنی همچـو مردان دسـتـگیریـار نــااهـلــان مــبــاش و یـاد نـا اهـلــان مــکــن
نــاقــد نــقــدی ولــیـکــن نـقــد را آمــاده کــنکـم بـضـاعـت تـاجـری تـو قـصـد در عـمـان مکـن
خـواجـه را این آیت اندر سـمع کمتـر می شودبـشـنـو این آیت کـه کـل مـن عـلـیها فـان مـکـن
***
زهـره مـردان نـداری خــدمـت سـلـطـان مـکـنپــنـجـه شـیـران نـداری عـزم ایـن مـیـدان مـکـن
فـرش شـاهان گـر ندیدی گـسـتـریده شـاهوارخـویشـتـن چـنبـر مسـاز و نقـش شـادروان مکن
خـانـه را گـر کـدخـدایی مـی نـدانی کـرد هیچپــادشــاهـی زمــیـن و مــلــکــت یـزدان مــکــن
در خــرابــاتــی نـدانـی رطــل مـالـامـال خــوردچـــهــره زرد ار نــداری دعـــوی ایــمــان مــکـــن
صدق بـوذر چـون نداری چـون سنایی بـی نیازصـحـبـت سـلـمان مجـوی و دعـوی ماهان مکـن
***
ای بـرادر خـویش را زین جـمع خـودبـینان مکـنکـار دشـوارسـت تـو بـر خـویشـتـن آسـان مـکـن
صـحـبـت هر ناکـسـی مگـزین و رنج دل مبـینروی بـر ایشـان مـدار و پـشـت بـر ایشـان مـکـن
عقل سلطانست و فرمانش روان بـر جان و دلرو چو مردان روز و شب جز خدمت سلطان مکن
مـرد بــاش و گـرم رو در راه مـردان روز و شــبتــیـغ گـیـر و زخـم زن دیـن از زبــان ویـران مـکـن
گـر زلـیـخــا نـیـســتــی در آســیـای مـهـر آسبـیهـده چـنـدیـن حـدیـث یـوسـف کـنـعـان مـکـن
چـنـد بـر مـوسـی حـدیث طـور و اخـبـار کـلـیمبـدعـت فـرعـون مـدار و طـاعـت سـلـمـان مـکـن
هفت چـرخ و چـار طبـع و پـنج حس محرم نیندروی جــز در حـق مـدار و حـکـم جـز قـرآن مـکـن
***
دعـوی دین می کنی بـا نفـس دمسـازی مکنسـیـنـه گـنـجـشـک جـویـی دعـوی بـازی مـکـن
مـکـر مـرد مـرغـزی از غـول نـشـنـاســی بــروهــمــنــشــیــن طــراریــان گــر بــز رازی مــکــن
ای ز کـشـی نـاپــذیـرفـتــه سـیـه رویـان کـفـربـــا نــکـــورویــان دیــن پـــاک طـــنــازی مــکـــن
ور همی خواهی کنی بـازی تـو بـا حـوران خلدپــس دریــن بـــازار دنــیــا بــوزنــه بــازی مــکــن
دست دف زن گرز رستـم کی تـواند کار بـستاز رکــوی مــشـــغــلــه دعـــوی بـــزازی مــکــن
بـــادیــه نــارفـــتـــه و نــادیــده روی کــافـــرانخـویشـتـن را نام گـه حـاجـی و گـه غـازی مکـن
ای سـنایی چـون غـلام رنگ و بـویند این همهبــرگـذر زیـن گـفـتـگـوی و بـیـش غـمـازی مـکـن
***
یــک روز بـــپــرســیــد مــنــوچــهــر ز ســالــارکـانـدر هـمـه عـالـم چــه بــه ای سـام نـریـمـان
او داد جــوابـــش کــه در ایــن عــالــم فــانــیگــفــتـــار حــکــیــمــان بـــه و کــردار نــدیــمــان
***
روزگــــاریــــســــت کــــه کــــان گــــهــــرنــــدانـــدریـــن وقــــت هـــمـــه بــــی ســــنـــگـــان
بـــی بـــنـــان گـــشـــتـــه هــمـــه بـــیــدارانبـــیــســـران مـــانــده هــمـــه ســـرهــنــگـــان
هــــمــــه خـــــردان بـــــزرگ انــــدیــــشــــانهــــمـــــه پـــــســـــتـــــان دراز آهــــنــــگـــــان
هـــمـــه بــــیـــدســـتــــان در وقـــت دهـــشبـــــاز گـــــاه ســـــتـــــدن بـــــا چـــــنــــگـــــان
از چــــنــــیـــن مــــردم نـــیـــکــــو ســــیـــرتگـــــوی بـــــردنــــد هــــمـــــه بـــــا رنــــگـــــان
آنــــکــــه یــــک مــــاجـــــره دارد در شــــیــــربـــیــم از آن نــیــســـت بـــه خـــانــه لــنــگـــان
کـــودکـــان بــــا خـــر و بـــا اســـب شـــدنـــدمـــا پــــیـــاده هـــمـــه لـــنـــگــــان لـــنـــگــــان
فــــاخـــــره دارد شـــــیــــریــــنــــی و بـــــستــــیـــز بــــر ســــبــــلـــت ســــبــــز آرنـــگــــان
هـــر کــــرا نـــیـــســــت ســــر مـــوزه فــــراخچــــون مــــن و تــــو بـــــود از دلــــتــــنــــگــــان
هــر کــه بـــا شــرم و حــفــاظــســت کــنــونهــســـت در خـــدمــتـــشــان چـــون گــنــگــان
از ســـر هــمــت و پـــاک اصـــلـــی خـــویــشنـــنــــگ مــــی دارم از ایـــن بــــی نـــنـــگــــان
در خــــشــــو گـــادن اگـــر اقــــبــــالـــســــتدر ره و مـــــذهـــــب بـــــا فـــــرهـــــنـــــگـــــان
کــــــار بـــــــس یــــــوســـــــف در گــــــر داردتـــــیــــز در ریــــش ســــحــــاق ســــنــــگــــان
***
خـواهد کـه شـاعـران جـهان بـی صـلـه همـیبــاشــنــد پــیـش خــوانـش دایـم مــدیـح خــوان
الــحــق بــزرگــوار خــردمــنــد مــهـتــریـســتکــورا کــســی مــدیــح بـــرد خـــاصــه رایــگــان
مــدحــش چــرا کــنــم کــه بــیــالــایـدم خــردهـجــوش چــرا کــنــم کــه بــفــرســایـدم زبــان
بـــاشـــد دروغ مــدح در آن خـــر فـــراخ کـــونبـــاشــد دریــغ هــجـــو از آن خــام قــلــتـــبـــان
***
چـــو شـــعـــر حـــکــیــمــانــه گــفـــتـــم تـــراتــــو جــــود کــــریـــمـــانـــه بــــا مـــن بــــکـــن
ازیــــرا کـــــه بـــــر مـــــا پـــــس مــــرگ مــــانـــمـــانـــد هــمـــی جـــز ســـخـــا و ســـخـــن
***
هــر کـــه چـــون کـــاغـــذ و قـــلـــم بـــاشـــددو زبــــــــان و دو روی گــــــــاه ســــــــخــــــــن
هـــمـــچــــو کـــاغـــذ ســـیـــاه کـــن رویـــشچــــون قـــلـــم گـــردنـــش بــــه تــــیـــغ بــــزن



پیاده سازی و اجرا: مهر ارقام رایانه   در فیس بوک به دُرج بپیوندید!   مشاهده شعرهای روزانه دُرج در توییتر    نوا و نماهای دُرج در یوتیوب    فروشگاه اینترنتی آپادانا   حامیان: همراه اول    بانک تات      هر گونه برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع، مجاز می باشد.