ویکی دُرج، کتابخانه آزاد شعر پارسی
مهمان خوش آمدید. ورود     ( ثبت نام ) کتابها | زندگینامه ها | جستجوی پیشرفته | درباره دُرج | راهنمای ساخت دفترچه شعر در ویکی دُرج | پادکست دُرج
RSS   RSS
 

راهبری


جستجوی سریع در ویکی دُرج
»



ترکیب بند موشح در مدح خواجه امام محمدبن محمد

RSS
تغییر یافته در 2011/07/31 23:04 توسط Administrator دسته‌بندی شده به عنوان سنایی غزنوی, شعر کهن
آتـــش عـــشـــق بـــتـــی بـــرد آبـــروی دیــن مـــاســـجـــده ســودایــیــان بـــرداشــت از آیــیــن مــا
لــن تــرانــی نــقــش کــرد از نــار بـــر اطــراف رویلــاابـــالــی داغ کــرد از کــبـــر بــر تــمــکــیــن مــا
شـربـت عـشـقش هنی کردسـت بـر ما عیش تـلخمــایـه مــهــرش عــطــا دادســت مــا را کــیـن مــا
یک جـهـان شـیـرین شـدنـد از عـشـق او فـرهـاد اواو ز نـاگــه شــد ز بــخــت نـیـک مــا شــیـریـن مــا
خــط شــبــرنـگــش مـعــطــر کــرد مـغــز عــقــل رالـعـل خـوش رنگـش چـو گـوهر کـرد حـجـله دین ما
آن گـهـرهـائی کـه بــر وی بــسـت مـشـاطـه مـزاجلـولـو لـالـاســت قـســم چــشــم عــالـم بــیـن مـا
لــابـــد ایــن زیــبـــد نــثـــار فــرق مــا کــز راه دیــنهـم بـه سـاعـت کـرد کـفـر عـاشـقـان تـلـقـیـن مـا
مـی در افـکـند از طـریق عـاشـقـی در رطـل و جـامکــرد گــرد پــای مــســتــان جــهــان بــالــیــن مــا
آتـــش مـــی درزد انـــدر عـــالـــم زهــد و صـــلـــاحلشـکـرش را غـارتـی بـر سـاخـت ز اسـب و زین ما
مجلسی برخاست زینسان پس به پیش ننگ و نامضـرب کـرد آخــر شـعـار جــنـبــش و تــسـکـیـن مـا
عشق خـوبـان این چـنین بـاشد نه مه داند نه سالهر کـجـا عـشـق آمـد آنـجـا نـه خـرد مـانـد نه مـال
آبــــروی مــــا فــــراق مــــاهــــرویـــی بــــاد کــــردحــسـن او مـا را ز بــنـد عـشـق خــویـش آزاد کـرد
لــعــل رخــســار از بــرای آن شــدم کــز بــهــر مــایــاد او بـــر مـــســـنــد اقـــبـــال مـــا را یــاد کـــرد
رای هــجــران از پـــی آن کــرد تـــا از گــفــتــگــویوقـت مـا را چــون نـهـاد حـسـن خـویـش آبــاد کـرد
یــار کــرد از نــاز عــیــن عــشــق را بــا غــیـن غــمتـا بــدیـن یـک مـصـلـحـت کـو دیـد مـا را شـاد کـرد
ســنـگ بــر قــنـدیـل مـا زد تــا بــه هـنـگـام صــلـاحجــــان مـــا را از خــــرد عــــریـــان مـــادر زاد کـــرد
نـعـمـتـی بــود آنـکـه مـا را دوسـت نـاگـه زیـن بــلـادر جــهــان روز کــوری حــجـــره ای بـــنــیــاد کــرد
جــوهـر خــودکـامـگـی زیـنـگـونـه از مـا یـافــت کـامدولــت بــیــدولــتــی زیــنــگــونــه بــا مــا داد کــرد
مـهـرش انـدر شـهـر مـا را پــاکـبــازی چــسـت کـردعـشـقـش انـدر دهـر مـا را جــانـفـروشـی راد کـرد
این نه بـس ما را ز عشقش کز پـی یک حـقشناسلــحــن او در بــلــخ مـا را شــاعــری اســتــاد کــرد
لـفـظ بــر مـا خـلـعـتــی بــخــشـیـد بــهـر چــاکـرییــادگــار عــمــر خــواجــه بـــصــره و بـــغــداد کــرد
آفــتـــاب شــرق و غــرب آن ســرور نــیــکــو نــهــادکــز جـــمــال روی خـــوب او بـــود مــه را جـــمــال
شـمـسـه دنـیـا و شـمـس دیـن ز تــاثـیـرش مـنـیـرآنکـه چـون شـمسـش نیابـی در همه عـالـم نظـیر
روی او دل را چــنـان چــون پــیـر را در دســت قـوتلـفـظ او جـان را چـنان چـون طـفـل را در کـام شـیر
عـــز او خـــواهـــد ز ایـــزد مـــرغ از آن ســـازد نـــوامــدح او رانـد بــه کــاغــذ کــلــک از آن دارد صــریـر
عـــون او عــیــش پـــدر را چـــون روان دارد هــنــیوعـظ او جــان جــهـان را چــون خــرد دارد خــطــیـر
تـیغ و خشمش چون بـه زخم آید جهان گردد جـدیدلطـف و حـلمش چـون بـه کار آید حـجـر گردد حـریر
شـاد گـشـت از مـهـر او زان بــیـنـی آب انـدر بــحـاریــار شــد بــا کــیـن او زان یــابــی آتــش در اثــیــر
رای را در وقت کوشش چـشم بـخـشد شـاخ شـاخمـال را در وقـت بـخـشـش دل چـشـانـد خـیـر خـیر
فــاضــلـان را از عــطــا عــمـر کــهـنـشــان کــرد نـوحــاســدان را از عـنـا عـمـر جــوانـشــان کـرد پــیـر
الـــف دارد جــــان بــــرو زان ذات جــــان دارد قــــرارمـهـر دارد دل بــرو زان چــشــم دل بــاشــد قــریـر
لـاف مـا از چـاکـریش این بـس کـه انـدر هـیچ وقـتدشـمنش را کـس عـلی هرگـز نخـواند بـی صـفـیر
نیک وقت از نام او شـد صـبـح و شـام و روز و شـبنیک بـخت از عمر او شد حـین و وقت و ماه و سال
یـــاد او از عـــمـــر شـــیــریــن تـــر کـــنـــد ایـــام رابـــخـــت او ز آغـــاز او خـــالــی کــنــد فــرجـــام را
مـهـتـر راه شـریـعـت اوسـت کـاکـنـون چـون سـراجنـــور او روشــــن هـــمـــی دارد ره هـــمــــنـــام را
تـیغ خـشـمش تـا بـه خـون لـعـل دشـمن یافـت راهمــایـه خــونــی نــمــانــد انــدر جــگــر ضــرغــام را
ضـبـط کـرد احـکـام دین چـندان که زو تـا روز حـشـرحـــاصـــل آمــد بـــا بـــقـــای او بـــقــا احـــکــام را
یک خـصـال از وی بـه غـزنین عـقـل بـر مـن کـرد یادمـن چــنـان گـشـتــم کـه در مـن ره نـمـانـد آرام را
آمـدم ز آن بــیـش دیـدم خــلــق و رفــق و حــلـم اودولـــتـــی مــردم اگـــر یــابـــم ز جـــودش کـــام را
لــالــه یــاقــوتـــیــن بـــرآرد فـــر او بـــر طـــرف کــهتـــا کــه او کــه را نــمــایــد لــعــل گــوهــر فــام را
ســایـه او روز کــوشــش خــاره گــردانـد چــو مــومهـمـت او روز بــخــشـش صـبــح بــخـشـد شـام را
لــاف عــز و چــاکــری او مــیـزنــد هــر جــا جــهــانایــنــت اقـــبـــال تـــمـــام از چـــاکـــریــش ایــام را
مــایــه فــضــلــش بـــه دســت آورد تـــیــر چــرخ رارایــت رایــش شـــکـــســـت آرد کــمــان ســـام را
زآنــکــه بــر چــرخ چــهـارم بــهـر خــدمــت آفــتــابپـیش روی همـچـو بـدرش پـشـت خـم آمـد هـلـال
فــر او گــاه وزیــدن گــر بـــه ســنــگ آرد نــســیــمیک سـخـندان را ز یک معـطـی نه زر بـاید نه سـیم
خـیر ازو زینـت همـی سـازد چـو اجـسـام از لـبـاسفـضـل از او قـوت هـمـی گـیـرد چـو ارواح از نـسـیم
روی او در چـشـم مـا هـمـچـون بــه دور انـدر صـدوریـاد او در شــعـر مـا هـمـچــون کـلـیـم انـدر گـلـیـم
آب حــلــمـش در گــران رفــتــن بــگــریـد بــر فــراتآتـش خـشـمـش ز کـم سـوزی بـخـندد بـر جـحـیم
لـعـنـت دیـنـســت گـوش بــدســگـالـش را نـصـیـبلـعـبـت چـینـسـت چـشـم نـیـکـخـواهـش را نـدیـم
سـیم بـخـشـد شـاعـران را همتـش بـی گـفـتـگویدوسـت دارد زایـران را سـیـرتـش بـی تـرس و بـیـم
نـور داد از جــود او تــا عــکـس بــر گـیـتــی فــکـنـدجور چون دین شد غریب و بـخل چون در شد یتـیم
تـــافـــتـــه هــرگــز نــبـــیــنــی مــیــم و را و دال رایـک زمــان در چــاکــریـش از بــهـر دال و را و مـیـم
شـاید ار بـر جـان او لـرزان شـود هـر شـیخ و شـابکـاسـمـان هـرگـز نـیـارد بــر زمـیـن چــون او کـریـم
چـون دلـش را در سـلـامت دین ز دلـها یافـت پـیشنـیـز یـک دل را نــخــواهـد جــز دل مــا را ســلــیـم
آنــچــنــان دل دارد انــدر بــر کــه نــبــود هــرگــزشنـه بــه کـســب مـال مـیـل و نـه ز کـار دیـن مـلـال
ای هــمــیــشــه بـــوده راه دیــن احـــمــد را قــوامهمچـنان چـون پـیش ازین ملـک ملـکـشـه را نظـام
عـفـو تـو خـط درکـشـد هـر جـا کـه بـینـد یـک خـطـااسـم تــو گـردن نـهـد آنـجـا کـه بــیـنـد یـک تــمـام
آســـیــای فــتـــنــه فــرق دشــمــنــت را کــرد آسروزگــار پـــخـــتـــه کــار حـــاســـدت را کــرد خـــام
لـوح قـســمـت را ز نـقـش ســیـرتــت بــفـزود جــاهابــر طــوفــان را ز بــذل وافــرت کــم گــشــت نــام
دوسـتـان خـاص مـا را از تـو هـسـت اسـبــاب قـوتعــامـیـان شــهـر مـا را از تــو هـســت انـعـام عـام
یــافــه گــویــان را ز راه لــطــف بــدهــی آب و نــانمــهــرجـــویــان را ز روی جــودســازی کــار و کــام
جـود چـون دسـت تـو بـیند پـوشـد از حـیرت لـبـاسیـمـن چــون پــای تــو گـیـرد یـابــد از دولـت مـقــام
نـکــتــه یـک دانـشــت را مـشــتــری ســازد کــلـاهوعـده یـک بــخـشـشـت را آسـمـان بــاشـد غـلـام
وقــت بـــار اصــفــیــا رضــوان کــه پــیــش آیــد تــرالفظـش این بـاشـد که: پـیش آی ای امام بـن امام
رو کـه چــرخ پــیـر نـیـز از بــهـر نـفـع عــام و خــاصیـک جـوان هـرگـز چـو تـو بــیـرون نـیـارد والـسـلـام
در دهــــا و در ســـــخـــــا و در حـــــیــــا و در وفــــادر جــمــال و در کــمــال و در مـقــال و در خــصــال
ای چـو گـل در بـاغ دین خـشـبـوی و نورانی جـمـاللفظ تـو چـون حـاسـدت بـشنید شـد چـون لاله لال
لــشــکــر خـــلــق تـــو تـــا آورد ســوی خــلــق رخیـمـن در اســم صـبــا شــد یـســر در نـام شــمـال
هـمــتــت را در نــیـابــد گــر فــلــک گــردد بــســاطفــکــرتــت را بــرنـتــابــد گـر جــهـان گـیـرد ســوال
دیـــر پـــایـــد ز ایـــران را بـــا نـــوالـــت کـــار و بـــاریـافـه بـاشـد شـاعـران را بـی قـبـولـت قـیل و قـال
تــا ذکــاء ســیـرتــت فــارغ شــد از مـحــو صــفــاتآفـــتـــاب دولـــتـــت بــــیـــرون شـــد از خـــط زوال
ا زجــمــال نــام تــو نـشــگــفــت اگــر از مــهـر بــازسـیـم بـد زریـن شـود از مـیـم و حـاء و مـیـم و دال
لـعـنـتــت بــر دشـمـنـان چــون وام بــاشـد بــر گـداهمتـت بـر حـاسـدان چـون سنگ بـاشد بـر سـفال
یـافـتـی عـلـمـی چـو نـفـس ذات کـلـی بــی کـراناینـت عـلـمـی بـی نهایت وینت فـضـلـی بـا کـمـال
از تــو بــگـریـزد خــطــا چــونـان کـه درویـش از نـیـازدر تــو آویـزد عـطـا چــونـان کـه عـاشــق در وصــال
لــعـــل رخـــســـار از پـــی آنــی کـــه آب روی تـــوگـوهـرت را از ســواد ســود شـســت و مـیـل مـال
لـاجــرم هـر جــا کـه دســت زر فــشــانـت روی دادبــخـل بــربـنـدد نـقـاب و حـرص بــگـشـایـد جـمـال
دل نــگــیــرد بـــوی ایــمــان تـــا نــبـــاشــد آن تـــولــب نــیــایـد بــوی جــنــت تــا نــیــابــد خــوان تــو
وقـتـهـا آنـروز خـوش گـردد کـه بــخـرامـی بـه درسیـک جــهــان در گــیــرد از یـک لــفــظ در بــاران تــو
لون دشمن همچـو زر گردد بـه غزنین چـون بـه بـلخلــولــو شــکــر نــثـــار جـــان کــنــد مــرجـــان تـــو
تــیـرگــی هـرگــز نــبــیـنــد جــانــش از گــرد فــنــاآنـکـه روشــن دیـده گـشــت از گـرد شــادروان تــو
یـافـه از کـیـن تــو مـانـد جــرم چــرخ و جــسـم مـاهروشـن از مهر تـو بـاشـد جـسـم مـا چـون جـان تـو
نـجـم دیـنـی لـیـکـن از مـهـر تـو بــر چـارم سـپــهـرمــهــر چــون مــاه نــوســت از غــیــرت دربــان تــو
تــا قــیـامـت مـانـد بــاقـی زان کـه انـدر مـدحــتــتدفتـر از جـان سـاخـتـسـت امروز مدحـت خـوان تـو
ای مـحــمـد خـلـق یـوسـف خـلـقـت انـدر صـدر تــوحـسـن خـلقت کرد چـون ما چـرخ را ز احـسـان تـو
جــام احــســان تــو تــا گـردان شــد انـدر وقـت تــومـســت احــســان تــو و خــوان تــوانـد اخــوان تــو
این شـرفـمان در دو گیتـی بـس کـه ناگـاهان طـمعیـافــت مــا را در غــریـبــی یـک زمـان مـهـمـان تــو
هـم کــنــون بــیـنـی کــه آوازه درافــتــد در جــهـانکـان فـلـان را از در بــهـمـان گـشـن شـد پـر و بــال
لـوح انـعــام تــو خــوانـد هـر چــه در عــالــم نـبــیـلداغ احــســان تــو دارد هـر کـه در گـیـتــی اصــیـل
فــهـمـهـای زیـر کـان کـنـدســت بــا تــو گـاه عــلـمگـفـتـهـای قـایـلـان سـسـتـسـت بـی تـو گـاه قـیل
رخ کــه گـرد ســم اســبــت یـافــت گـردد مـقــتــدالب کـه بـوی مدح خـلقـت یافـت گـردد سـلسـبـیل
یـافـت عـز دین کـسـی کـز خـاک پـایـت شـد عـزیـزیافـت ذل تـن کسـی کز رشـک دسـتـت شـد ذلیل
قــاعــده کــارت مـحــمـدوار بــاشــد خــلــق خــوبآیـت مـدحـت هـمـی بــر سـدره خـوانـد جـبــریـیـل
یـک جـمـال از جـودت و صـد فـرق خـاکـی بــر مـرادیک شـراب از لطـفت و صـد ربـع مسـکون پـر غـلیل
نـعـمـت دنیا نـبـاشـد چـون تـو بـخـشـی مـسـتـعـارراحـت کـلـی نـبــاشـد گـر تـو گـویـی مـسـتــحـیـل
آفـــت دوران ز ســـعـــی دولـــتـــت یـــابـــد رفـــاتعـرصـه گـردون بـه چـشـم هـمـتـت بـاشـد قـلـیـل
بـــد ســـگــالــت را ز تـــاثـــیــر قــضــا از درد زخـــمیافت چشمش رود نیل و گشت جسمش کان نیل
وقـتـهـای روشـنـت را هـسـت بـی طـمـعـی قـریـنوعـده هـای صـادقـت را هسـت بـی صـبـری دلـیل
اینهمـه حـشـمـت ز یک تـاثـیر صـبـح بـخـت تـسـتبــاش تــا خـورشـیـد جـاهـت را فـزون گـردد جـلـال
ای کـه تـا طـبــع سـنـایـی نـامـه مـدحـت بــخـوانـدلــولــو مــدح تــرا بــر ســاحــت گــردون نــشــانــد
لــب نــهــال قــوت جــانــداشــت گــویـی آن زمــانکانچـه گوش از لب همی بـگرفت بـر جـانها فشاند
مــادحــان را بــس تــو نــیــکــو دار کــز بــهــر کــرمنـیـز در عــالـم فـلـک را چــون تــو فـرزنـدی نـمـانـد
فـتــح بــاب جــودت انـدر خــشــکـســال آز و طـمـعمــوج احــســان تــرا بــر مــرکــز کــیــوان رســانــد
ایـنـک از بــهـر چــنـیـن نـامـی سـنـایـی را ز شـهـرروز نیک و طبـع خـوب و بـخـت خوش سوی تـو راند
خـوانـد اینـک لـاجـرم شـعـری کـه از روی شـگـفـتآســمــان انـدر شــمــار ســاحــران نـامـش بــرانـد
رحـمـتــی کـن تــا نـگـویـد دشـمـنـی کـانـدر دلـشعـقـل را بـر تـارک انـدیـشـه بـی حـکـمـت نـشـانـد
مـحـنـت و راحــت هـمـی در حــضـرتــت بــازنـد نـردمن چـنان دانم کـه محـنت چـون همه مردان نمـاند
حـرص آن مـعـنـی کـه تـا در حـضـرت غـزنین و بـلـخابــتـدا جـامـه تـو پــوشـد کـابــتـدا مـدح تـو خـوانـد
ایـن چــنـیـن شــعــری تــراکـاول ز روی فـال گـفـتفـالـش از خـلـعـت نـکـو گـردان کـه نیکـت بـاد فـال
دیـــده را دایـــم ضــــیـــا از نــــور دیـــدار تــــو بــــادلـعــل را پــیـوســتــه از عــکـس رخــســار تــو بــاد
بــوی عـنـبــر هـمـتـک اخـلـاق خـوشـبـوی تـو شـدبـــار شـــکـــر هــمـــره الـــفـــاظ در بـــار تـــو بـــاد
نـعـمـت گـیـتـی بــهـر وقـتـی چـو نـیـکـودار تــسـترحــمــت ایــزد بــهــر حــالــی نــگــهــدار تــو بـــاد
مـشـتــری را ســعـد کـلـی از نـثــار نـظـم تــســتآســمــان را قــدر کــلــی هــم ز گــفــتــار تــو بــاد
حــفــظ ایـزد ســال و مـه بــر ســاقــه کـام تــو بــادعــون گـردون روز و شــب در کـوکـبــه کـار تــو بــاد
مــســنــد اقــبـــال دنــیــای بـــرون از مــلــک دیــنهــر چـــه افــســردار دارد زیــر افــســـار تـــو بـــاد
در غــریــبــی از بــرای پــادشــاهــی نــام و نــنــگبــر سـر و فـرق سـنـایـی تــاج و دســتــار تــو بــاد
جــان او از ایـن قـبــل پــیـوســتــه انـدر روز و شــبآرزوی حــــضــــرت عــــالــــی و دیــــدار تــــو بــــاد
عـقـل او زان پـس بــرای شـکـر چـنـدیـن مـوهـبــتنـقــش بــنـد نـام نـیـک و خــلــق و کــردار تــو بــاد
لـعـبــت چــیـن را حـیـات از لـطـف گـفـتــار تــو بــودهــیئت دیــن را بــقــا از خــیــر بــســیــار تــو بـــاد
یــار دنــیــا نــیـســتــی پــس بــهــر دیـن در آخــرتاحـمـد مـرسـل شـفـیـع و فـضـل حـق یـار تــو بــاد
دولـــت و اقـــبـــال دنـــیــایــی و دیــنــی را مـــدامتـــا قــیــامــت بـــا تـــو بـــادا اتـــفــاق و اتـــصـــال



پیاده سازی و اجرا: مهر ارقام رایانه   در فیس بوک به دُرج بپیوندید!   مشاهده شعرهای روزانه دُرج در توییتر    نوا و نماهای دُرج در یوتیوب    فروشگاه اینترنتی آپادانا   حامیان: همراه اول    بانک تات      هر گونه برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع، مجاز می باشد.